Gleby lessowe i ciężkie są w naszym regionie bardzo powszechne, szczególnie na Wyżynie Lubelskiej. Z pozoru żyzne i „dobre”, w praktyce bywają jednymi z trudniejszych dla bylin. Problemem nie jest brak składników pokarmowych, lecz nadmiar wody, zbyt mała przepuszczalność i słaba wymiana powietrza w strefie korzeniowej.
1. Charakterystyka gleb lessowych i ciężkich
Gleby tego typu:
-
długo utrzymują wilgoć,
-
łatwo się zaskorupiają,
-
są podatne na zastoje wody po opadach i roztopach,
-
wolno się nagrzewają wiosną.
Dla wielu bylin oznacza to ryzyko gnicia korzeni, szczególnie w okresie zimowym i wczesnowiosennym.
2. Najczęstszy błąd – traktowanie ich jak „idealnych”
Często słyszy się: „gleba dobra, bo ciężka i żyzna”.
W praktyce to właśnie na takich glebach byliny najczęściej:
-
wypadają po zimie,
-
słabo ruszają wiosną,
-
chorują mimo podlewania i nawożenia.
Problemem nie jest brak składników, lecz brak tlenu przy korzeniach.
3. Przygotowanie stanowiska – absolutna podstawa
Na glebach lessowych i ciężkich kluczowe jest:
-
rozluźnienie struktury gleby,
-
poprawa odpływu wody,
-
unikanie sadzenia w zagłębieniach terenu.
Stanowisko pod byliny powinno być przygotowane głębiej, a nie tylko powierzchniowo. Zbita gleba pod warstwą nasadzeń szybko zatrzymuje wodę i prowadzi do problemów.
4. Sadzenie – płycej, nie głębiej
W przeciwieństwie do gleb piaszczystych, na glebach ciężkich bylin:
-
nie sadzi się zbyt głęboko,
-
bryła korzeniowa powinna znajdować się nieco wyżej niż poziom otaczającej gleby,
-
ziemia wokół rośliny nie może być nadmiernie ubita.
Zbyt głębokie sadzenie to jedna z głównych przyczyn wypadania bylin po zimie.
5. Podlewanie – ostrożnie i z rozwagą
Na glebach ciężkich nadmiar wody jest groźniejszy niż jej chwilowy brak.
Podlewanie powinno być:
-
dostosowane do warunków pogodowych,
-
ograniczone w okresach długotrwałych opadów,
-
szczególnie ostrożne jesienią.
Byliny „zalewane z troski” wypadają szybciej niż te pozostawione w lekkim niedoborze wody.
6. Ściółkowanie – ale z umiarem
Ściółka na glebach ciężkich:
-
powinna być przewiewna,
-
nie może tworzyć szczelnej, zbitej warstwy,
-
nie powinna przylegać bezpośrednio do szyjki korzeniowej roślin.
Zbyt gruba lub zbita ściółka zatrzymuje wilgoć i sprzyja chorobom.
7. Zima i wczesna wiosna – okres największego ryzyka
To właśnie zimą i na przedwiośniu:
-
dochodzi do największych strat,
-
nadmiar wilgoci łączy się z niskimi temperaturami,
-
rośliny gniją jeszcze przed rozpoczęciem wegetacji.
Dlatego dobre przygotowanie stanowiska jest ważniejsze niż późniejsza pielęgnacja.
Jakie byliny sprawdzają się na glebach lessowych i ciężkich
Gleby lessowe są z natury żyzne, ale trudne w uprawie bylin ze względu na zbitą strukturę i skłonność do nadmiernego zawilgocenia. Dlatego najlepiej sprawdzają się rośliny odporne na okresowe nadmiary wody, o silnym systemie korzeniowym i dobrej regeneracji po zimie.
Byliny szczególnie polecane na gleby lessowe
Jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea)
– dobrze znosi gleby cięższe,
– stabilna po zimie,
– toleruje okresowe zawilgocenie,
– długowieczna i mało problematyczna.
Piwonia (Paeonia sp.)
– wręcz preferuje gleby cięższe i żyzne,
– bardzo trwała,
– źle znosi tylko zastoiska wody,
– idealna na stanowiska słoneczne.
Liliowiec (Hemerocallis sp.)
– jedna z najbardziej niezawodnych bylin na less,
– dobrze znosi zmienne warunki wilgotnościowe,
– silny system korzeniowy,
– praktycznie bezobsługowy.
Floks wiechowaty (Phlox paniculata)
– dobrze rośnie na glebach żyznych i cięższych,
– wymaga przewiewu,
– odporny na wahania wilgotności,
– sprawdzony w nasadzeniach wieloletnich.
Astilbe (Astilbe sp.)
– bardzo dobre na gleby ciężkie,
– tolerują wilgoć,
– dobrze znoszą półcień,
– stabilne w długiej uprawie.
Byliny, które na lessie wymagają ostrożności
Niektóre byliny dadzą sobie radę, ale tylko przy dobrym stanowisku i przygotowaniu gleby:
Lawenda (Lavandula angustifolia)
– tylko na podwyższeniach,
– wymaga bardzo dobrego odpływu wody,
– źle znosi zimową wilgoć.
Szałwia omszona (Salvia nemorosa)
– możliwa, ale nie w zagłębieniach terenu,
– wymaga rozluźnionej struktury gleby,
– w ciężkim lessie bywa krótkowieczna.
Czego unikać na glebach lessowych
Na glebach ciężkich i lessowych najczęściej zawodzą:
-
byliny typowo sucholubne,
-
rośliny o delikatnym systemie korzeniowym,
-
gatunki wrażliwe na zimową wilgoć.
Sadzenie ich „na siłę” kończy się wypadaniem roślin, najczęściej po pierwszej lub drugiej zimie.
Podsumowanie praktyczne
Gleby lessowe nie są złe dla bylin, ale wymagają właściwego doboru gatunków. Najlepiej sprawdzają się rośliny silne, długowieczne i odporne na zmienne warunki wilgotnościowe. Dobrze dobrana rabata na lessie potrafi być bardzo trwała i efektowna, pod warunkiem że rośliny są dopasowane do warunków, a nie odwrotnie.
Czytaj także
Autorstwo i prawa autorskie
© Gospodarstwo Szkółkarskie Andrzej Krzysiak
Autorzy: Andrzej Krzysiak, Grzegorz Zbiciak
Współpraca merytoryczna: Iwona Krzysiak, Cezary Krzysiak
Treść powstała na podstawie wieloletniej praktyki szkółkarskiej i doświadczenia produkcyjnego w warunkach środkowo -wschodniej Polski (Wyżyna Lubelska, Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie).
Treść ma charakter praktyczny i edukacyjny, a przedstawione przykłady wynikają z realnej pracy szkółkarskiej oraz doświadczeń terenowych.
