Zima 2025/2026 – jak jej przebieg wpływa na rośliny ozdobne w ogrodzie
Sezon zimowy 2025/2026 wyraźnie różni się od kilku poprzednich lat. Po okresie zim łagodnych i często bezśnieżnych, obecna zima przyniosła długotrwałe mrozy, znaczną pokrywę śnieżną oraz bardzo niskie temperatury utrzymujące się przez większą część stycznia. Co istotne, pierwsze spadki temperatur do około –15°C wystąpiły jeszcze przed pojawieniem się śniegu, co miało kluczowe znaczenie dla kondycji wielu roślin ozdobnych w ogrodach.
Z punktu widzenia praktyki ogrodniczej widać wyraźnie, że nie sama wysokość mrozu decyduje o zimowaniu roślin, lecz cały przebieg sezonu zimowego.
Zima 2025/2026 w świetle danych IMGW
Dane Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu Badawczego potwierdzają, że obecny sezon zimowy należy do najchłodniejszych w ostatnich latach, szczególnie we wschodniej Polsce. Notowano:
-
pierwsze silne mrozy bez okrywy śnieżnej,
-
następnie intensywne opady śniegu,
-
długie okresy temperatur nocnych spadających lokalnie do –20°C.
Taki układ warunków — najpierw mróz przy odsłoniętej glebie, a później stabilna, śnieżna zima — jest dla roślin znacznie trudniejszy niż równomierny, przewidywalny przebieg sezonu.
Pierwsze mrozy bez śniegu – moment decydujący o kondycji roślin
Najbardziej krytycznym okresem zimy są pierwsze silne mrozy występujące jeszcze przed pojawieniem się pokrywy śnieżnej. Gwałtowny spadek temperatury powoduje:
-
szybkie i głębokie przemarzanie gleby,
-
uszkodzenia systemów korzeniowych,
-
zaburzenie gospodarki wodnej roślin,
-
stres fizjologiczny u roślin nie w pełni zahartowanych.
Uszkodzenia powstałe w tym okresie często nie są widoczne zimą, lecz ujawniają się dopiero wiosną, gdy rośliny nie podejmują prawidłowej wegetacji.
Śnieg i mróz – kiedy niska temperatura sprzyja roślinom
Paradoksalnie, silny mróz przy stabilnej pokrywie śnieżnej bywa dla roślin ozdobnych korzystniejszy niż łagodna, bezśnieżna zima. Śnieg:
-
działa jak izolator termiczny,
-
chroni system korzeniowy przed głębokim przemarzaniem,
-
ogranicza parowanie,
-
stabilizuje temperaturę gleby.
W obecnym sezonie widać wyraźnie, że rośliny, które przetrwały pierwszy okres mrozów bez śniegu, często lepiej znoszą dalszą część zimy, nawet przy bardzo niskich temperaturach.
Lokalna specyfika Wyżyny Lubelskiej
Wschodnia Polska, a szczególnie Wyżyna Lubelska, charakteryzuje się warunkami, które zwiększają ryzyko zimowych uszkodzeń roślin:
-
gleby lessowe szybko tracące wilgoć,
-
częste wiatry zimowe,
-
niestabilna pokrywa śnieżna na początku sezonu,
-
duże wahania temperatur.
W takich warunkach rośliny ozdobne wymagają innego podejścia do zimowania niż w regionach o łagodniejszym i stabilniejszym klimacie.
Które rośliny ozdobne są najbardziej narażone
Na podstawie wieloletnich obserwacji szczególnie wrażliwe są:
-
byliny o płytkim systemie korzeniowym,
-
rośliny zimozielone (iglaste i liściaste),
-
młode krzewy i drzewa posadzone jesienią,
-
świeże nasadzenia na stanowiskach przewiewnych,
-
rośliny rosnące w przesuszonej glebie.
W wielu przypadkach decydującym czynnikiem strat jest susza fizjologiczna, a nie sam mróz.
Podsumowanie – zima się zmienia, ogród musi się dostosować
Zima 2025/2026 pokazuje, że tradycyjne podejście do mrozoodporności nie zawsze wystarcza. Kluczowe znaczenie mają:
-
moment wystąpienia pierwszych mrozów,
-
dostępność wody w glebie,
-
ochrona przed wiatrem i parowaniem,
-
lokalne warunki klimatyczne.
Świadome przygotowanie roślin ozdobnych do zimy staje się dziś podstawą odpowiedzialnego i nowoczesnego ogrodnictwa.
© Gospodarstwo Szkółkarskie Andrzej Krzysiak
Autorzy opracowania: Andrzej Krzysiak, Grzegorz Zbiciak, Iwona Krzysiak, Cezary Krzysiak
Treść powstała na podstawie wieloletniej praktyki szkółkarskiej i doświadczenia produkcyjnego.
Wszelkie prawa zastrzeżone.
